این صفحه می‌گوید محتوای دکتر سرطان از کجا می‌آید و چه چیزی را عمداً کنار می‌گذاریم. هدفش این است که بتوانید خودتان بسنجید، نه اینکه حرف ما را باور کنید.
ترتیب اولویت منابع
برای هر مطلب، از بالای این فهرست شروع می‌کنیم و تا جایی که پاسخ پیدا شود پایین می‌آییم:
- راهنماهای بالینی سازمان‌های تخصصی — NCCN، ESMO، ASCO و مانند آن. این‌ها اجماع فعلی درمان را می‌گویند و مرتب به‌روز می‌شوند.
- نهادهای سلامت عمومی — سازمان جهانی بهداشت، آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC)، مؤسسه‌ی ملی سرطان آمریکا (NCI).
- مرورهای نظام‌مند و فراتحلیل‌ها — که چند پژوهش را با هم می‌سنجند، نه یک پژوهش تنها.
- پژوهش اولیه‌ی داوری‌شده، وقتی موضوعی تازه است و راهنمای بالینی هنوز به آن نرسیده. در این حالت فاز مطالعه را صریح می‌نویسیم.
- محتوای آموزشی بیمار از مراکز سرطان معتبر — مایو کلینیک، Cancer Research UK و مانند آن — برای زبان ساده و ساختار، نه برای حکم بالینی.
چه چیزی منبع حساب نمی‌شود
- سایت‌های واسط و تجمیع‌کننده. هرچقدر هم پرترافیک باشند، خودشان از جای دیگری برداشته‌اند و زنجیره‌ی انتساب گم می‌شود.
- صفحه‌ی تبلیغاتی کلینیک یا فروشنده‌ی دستگاه. آن متن برای فروش نوشته شده، و محدودیت‌ها را نمی‌گوید.
- وبلاگ، انجمن، شبکه‌های اجتماعی و تجربه‌ی شخصی. تجربه‌ی یک بیمار واقعی و ارزشمند است، ولی نمی‌شود از آن قاعده ساخت.
- پژوهش پیش‌بالینی که مثل درمان روایت شده. «سلول سرطانی در آزمایشگاه از بین رفت» و «درمان تأیید شد» دو چیزند و فاصله‌شان معمولاً ده سال است. این قاتی‌شدن، بزرگ‌ترین منبع امید بی‌جا در حوزه‌ی سرطان است، پس در بخش اخبار فاز هر مطالعه را برچسب می‌زنیم.
دو دسته داده که راستی‌آزمایی‌شان از دست ما بیرون است
این را می‌گوییم چون سکوت درباره‌اش فریب است:
۱. برند داروهای ایرانی. انتساب نام تجاری به شرکت سازنده را نمی‌توانیم به‌شکل مستقل تأیید کنیم. پس زیر هر جدول برند، راه سنجیدنش را نشان می‌دهیم: کد IRC روی بسته‌بندی را در سامانه‌ی رسمی سازمان غذا و دارو جستجو کنید. آنچه روی جعبه‌ی دست شماست از آنچه ما نوشته‌ایم معتبرتر است.
۲. نشانی، تلفن و ساعت کاری مراکز. این داده‌ها بی‌سر و صدا کهنه می‌شوند و شماره‌ی کهنه برای بیماری که از شهر دیگری راه افتاده هزینه‌ی واقعی دارد. به همین دلیل تصمیم گرفتیم پروفایل مرکز و پزشک را از منابع دست دوم پر نکنیم. هر پروفایلی که روی سایت هست، یا خودِ صاحبش ثبتش کرده یا وضعیت تأییدش صریح روی صفحه نوشته شده. تا اولین پروفایل تأییدشده نیاید، این بخش‌ها روی سایت نشان داده نمی‌شوند — بخش نیمه‌کاره را نمایش نمی‌دهیم.
تبلیغات
هر جایگاه تبلیغ، برچسب «تبلیغات» بالای خودش دارد — حتی وقتی تبلیغ خودِ سایت است. تبلیغی که شکل محتوا داشته باشد روی سایت پزشکی اعتماد را می‌شکند.
سایت هیچ محتوایی را در ازای پرداخت نمی‌نویسد و ترتیب هیچ فهرستی فروشی نیست. اگر روزی محتوای اسپانسری منتشر شود، بالای خودش صریح نوشته می‌شود.
مجوز تصاویر
تصاویر یا ساخت خود سایت‌اند یا با مجوز آزاد استفاده می‌شوند. مجوزهای CC BY و CC BY-SA ذکر پدیدآور و نام مجوز را الزام می‌کنند، پس انتساب هر تصویر زیر خودش چاپ می‌شود. اگر جایی انتساب جا افتاده، خبر دهید — نقض مجوز است، نه بی‌دقتی ساده.
به‌روزرسانی و اصلاح
دانش سرطان سریع عوض می‌شود. صفحه‌ای که سه سال دست‌نخورده بماند می‌تواند گمراه‌کننده شود، حتی اگر روز نوشتنش درست بوده باشد. پس تاریخ آخرین بازنگری هر صفحه روی خودش دیده می‌شود.
اگر خطایی می‌بینید، از صفحه‌ی تماس بگویید.
آخرین بازنگری این صفحه: شهریور ۱۴۰۵