ام‌آر‌آی مولتی‌پارامتریک پروستات

تصویربرداری که پیش از نمونه‌برداری انجام می‌شود و می‌تواند از نمونه‌برداری بی‌مورد جلوگیری کند؛ PI-RADS یعنی چه.

غیرتهاجمی

این آزمایش بدون سوزن، برش یا بیهوشی انجام می‌شود و دردی ندارد.

تا چند سال پیش مسیر استاندارد این بود: PSA بالا، بعد نمونه‌برداری. امروز در بسیاری از راهنماها یک گام میان این دو اضافه شده و همین گام، تعداد نمونه‌برداری‌های بی‌مورد را کم کرده است.

PI-RADS: ام‌آر‌آی پروستات چه می‌گوید
نمودار: دکتر سرطان

چرا پیش از نمونه‌برداری

دو سود دارد. اگر ام‌آر‌آی ناحیه‌ی مشکوکی نشان ندهد، در بخشی از بیماران می‌شود نمونه‌برداری را عقب انداخت یا نکرد — و نمونه‌برداری پروستات عارضه‌ی واقعی دارد. و اگر ناحیه‌ی مشکوکی نشان دهد، نمونه‌برداری به‌جای برداشتن کورکورانه از نواحی استاندارد، همان ناحیه را هدف می‌گیرد و شانس پیدا کردن سرطان مهم بالا می‌رود.

PI-RADS را در گزارشتان پیدا کنید

رادیولوژیست به هر ناحیه‌ی مشکوک نمره‌ای از ۱ تا ۵ می‌دهد. ۱ و ۲ یعنی احتمال سرطان بالینی مهم پایین است. ۴ و ۵ یعنی احتمال بالا و معمولاً نمونه‌برداری هدفمند مطرح می‌شود. ۳ یعنی مبهم — و همین‌جاست که تصمیم به عوامل دیگر بستگی پیدا می‌کند و گفت‌وگو با پزشک بیشترین اهمیت را دارد.

اگر تازه نمونه‌برداری شده‌اید صبر کنید

خونریزی پس از نمونه‌برداری در تصویر ام‌آر‌آی دیده می‌شود و تفسیر را سخت یا غیرممکن می‌کند. به همین دلیل معمولاً چند هفته فاصله لازم است. اگر مرکز تصویربرداری این را نپرسید، خودتان بگویید.

کیفیت مرکز مهم است

نتیجه‌ی این آزمون بیش از بیشتر تصویربرداری‌ها به پروتکل دستگاه و تجربه‌ی خواننده وابسته است. اگر تصمیم بزرگی به آن وابسته است، پرسیدن اینکه مرکز پروتکل مولتی‌پارامتریک استاندارد را اجرا می‌کند یا نه، پرسش بجایی است.

نام‌های دیگر

  • mpMRI
  • Multiparametric MRI
  • ام‌آر‌آی چندپارامتری پروستات

چه چیزی را نشان می‌دهد

با ترکیب چند نوع توالی تصویربرداری، نواحی مشکوک پروستات را نشان می‌دهد و به هر ناحیه نمره‌ای از ۱ تا ۵ می‌دهد (نظام PI-RADS) که احتمال وجود سرطان بالینی مهم را بیان می‌کند. برخلاف سونوگرافی، تفاوت بافت سالم و مشکوک را نشان می‌دهد.

برای تشخیص چه سرطان‌هایی

چطور انجام می‌شود

روی تخت دستگاه ام‌آر‌آی دراز می‌کشید و باید بی‌حرکت بمانید. در بیشتر مراکز ماده‌ی حاجب وریدی تزریق می‌شود. برخی پروتکل‌ها از کویل داخل مقعدی استفاده می‌کنند، ولی با دستگاه‌های امروزی اغلب لازم نیست — پیش از مراجعه بپرسید.

آمادگی پیش از انجام

  • ناشتا بودن معمولاً لازم نیست؛ دستور مرکز را بپرسید
  • اگر نمونه‌برداری پروستات کرده‌اید، معمولاً چند هفته فاصله لازم است تا خونریزی جذب شود
  • هر فلز داخل بدن (ضربان‌ساز، کلیپس، پروتز) را حتماً اطلاع دهید
  • مشکل کلیوی را بگویید — بر تزریق ماده‌ی حاجب اثر دارد
  • اگر ترس از فضای بسته دارید، از قبل بگویید

مدت انجام

۳۰ تا ۴۵ دقیقه.

خطرات و عوارض

  • صدای بلند دستگاه — گوشی داده می‌شود
  • احساس تنگی فضا
  • واکنش به ماده‌ی حاجب — کم‌شمار
  • ممنوعیت برای برخی ایمپلنت‌های فلزی و الکترونیکی

نتیجه چه زمانی آماده می‌شود

معمولاً ۲ تا ۷ روز کاری.

دقت و محدودیت‌ها

توانمندی اصلی‌اش در پیدا کردن سرطان‌های بالینی مهم است و همین باعث شده امروز در بسیاری از راهنماها پیش از نمونه‌برداری انجام شود. نمره‌ی پایین (۱ و ۲) می‌تواند از نمونه‌برداری بی‌مورد جلوگیری کند. اما کامل نیست: سرطان‌های کوچک یا کم‌درجه ممکن است دیده نشوند، و نمره‌ی ۳ ذاتاً مبهم است و تصمیم در آن به PSA، حجم پروستات و سابقه بستگی دارد. کیفیت تصویر و تجربه‌ی رادیولوژیست هم اثر زیادی بر نتیجه دارند.

منابع و مطالعه‌ی بیشتر

این منابع به زبان انگلیسی‌اند و برای مطالعه‌ی تخصصی‌تر آورده شده‌اند.

بیشتر بخوانید

بازخورد