معاینه‌ی انگشتی پروستات

معاینه‌ای کمتر از یک دقیقه که بسیاری از آن طفره می‌روند؛ چه چیزی را می‌فهمد، چه چیزی را نمی‌فهمد، و چرا هنوز انجام می‌شود.

کم‌تهاجمی

این آزمایش نیازمند تزریق، بلع ماده‌ی حاجب یا نمونه‌گیری ساده است، ولی جراحی محسوب نمی‌شود.

این کوتاه‌ترین آزمون این سایت است و احتمالاً آن که بیشتر از همه از آن طفره می‌روند. خجالت و ترس از درد، مردان زیادی را سال‌ها از آن دور نگه می‌دارد.

معاینه‌ی انگشتی پروستات: سی ثانیه
نمودار: دکتر سرطان

واقعاً چقدر طول می‌کشد

کمتر از یک دقیقه. ناخوشایند است — انکارش فایده‌ای ندارد — ولی برای کسی که بواسیر یا شقاق دردناک ندارد، دردناک نیست. احساسی که بیشتر گزارش می‌شود فشار و نیاز گذرا به دفع ادرار است.

چرا با وجود PSA هنوز انجام می‌شود

چون چیز دیگری می‌بیند. PSA یک عدد شیمیایی است و معاینه، بافت را مستقیم لمس می‌کند. بخشی از سرطان‌های پروستات PSA را چندان بالا نمی‌برند ولی ندول قابل لمس می‌سازند. این دو مکمل‌اند، نه جایگزین هم.

معاینه‌ی طبیعی، خیال‌راحتی کامل نیست

این را صریح می‌نویسیم چون سوءتفاهم رایجی است. انگشت فقط به سطح پشتی و کناری غده می‌رسد؛ بخش جلویی لمس نمی‌شود. پس «معاینه‌تان طبیعی بود» یعنی در آنچه لمس شد چیزی نبود، نه اینکه سرطان قطعاً نیست.

ترتیب با PSA

معاینه می‌تواند PSA را کمی و موقتاً بالا ببرد. اگر هر دو در یک روز برنامه‌ریزی شده‌اند، بهتر است اول خون گرفته شود. اگر جایش عوض شد و عدد کمی بالا آمد، همین می‌تواند دلیلش باشد — پس ترتیب را به پزشک یادآوری کنید.

نام‌های دیگر

  • DRE
  • Digital Rectal Examination
  • معاینه‌ی رکتال

چه چیزی را نشان می‌دهد

اندازه، قوام و سطح پشتی پروستات را نشان می‌دهد. پزشک دنبال سفتی غیرطبیعی، برجستگی یا بی‌قرینگی می‌گردد. همچنین بزرگی خوش‌خیم پروستات را ارزیابی می‌کند که خودش یکی از علت‌های شایع بالا بودن PSA است.

برای تشخیص چه سرطان‌هایی

چطور انجام می‌شود

پزشک با دستکش و ژل روان‌کننده، انگشت را وارد مقعد می‌کند و دیواره‌ی جلویی را که پروستات پشت آن است لمس می‌کند. کل کار کمتر از یک دقیقه طول می‌کشد.

آمادگی پیش از انجام

  • آماده‌سازی خاصی لازم نیست
  • ناشتا بودن یا قطع دارو لازم نیست
  • اگر قرار است PSA هم بدهید، بهتر است خون‌گیری پیش از معاینه انجام شود یا چند روز فاصله بیفتد
  • بواسیر یا شقاق دردناک را از قبل بگویید

مدت انجام

کمتر از یک دقیقه.

خطرات و عوارض

  • ناراحتی گذرا
  • در صورت وجود بواسیر یا شقاق، خونریزی جزئی
  • خطر جدی ندارد

نتیجه چه زمانی آماده می‌شود

پزشک همان لحظه نتیجه را می‌گوید.

دقت و محدودیت‌ها

محدودیت روشنی دارد: فقط سطح پشتی و کناری پروستات لمس می‌شود و بخش جلویی غده در دسترس انگشت نیست. پس معاینه‌ی کاملاً طبیعی، سرطان پروستات را رد نمی‌کند. در مقابل، لمس ندول سفت یافته‌ی مهمی است و حتی با PSA طبیعی هم بررسی بیشتر را لازم می‌کند. امروز این معاینه به‌تنهایی برای غربالگری کافی دانسته نمی‌شود و کنار PSA و در صورت لزوم ام‌آر‌آی معنا پیدا می‌کند.

منابع و مطالعه‌ی بیشتر

این منابع به زبان انگلیسی‌اند و برای مطالعه‌ی تخصصی‌تر آورده شده‌اند.

بیشتر بخوانید

بازخورد