ریتوکسیماب نخستین پادتن تک‌دودمانی بود که در درمان سرطان تأیید شد و ورودش نتایج درمان لنفوم سلول B را به‌طور چشمگیری بهتر کرد. سازوکارش ساده است و بیشتر نکات عملی‌اش از همان بیرون می‌آید.
چه می‌کند
روی سطح سلول‌های B نشانگری به نام CD20 وجود دارد. ریتوکسیماب به همین نشانگر می‌چسبد و سیستم ایمنی را به آن سلول هدایت می‌کند.
چون در لنفوم سلول B، خودِ سلول سرطانی هم CD20 دارد، این دارو تومور را هدف می‌گیرد. اما نکته‌ی مهم این است که سلول‌های B سالم هم حذف می‌شوند — و بیشتر ملاحظات ایمنی این دارو از همین‌جا می‌آید.
آزمایشی که پیش از نخستین دوز لازم است
این مهم‌ترین نکته‌ی این صفحه است. سلول‌های B بخشی از نظام کنترل ویروس هپاتیت B در بدن‌اند. بسیاری از افراد در گذشته این ویروس را گرفته‌اند، بدنشان کنترلش کرده و امروز خاموش است — و خودشان هم خبر ندارند.
وقتی سلول‌های B حذف می‌شوند، آن کنترل برداشته می‌شود و ویروس می‌تواند دوباره فعال شود و التهاب شدید کبد بسازد، گاهی ماه‌ها پس از پایان درمان.
پیشگیری‌اش ساده است: آزمایش هپاتیت B پیش از شروع، و در صورت مثبت بودن، داروی ضدویروس پیشگیرانه. اگر این آزمایش برای شما انجام نشده، پرسیدنش کاملاً بجاست.
جلسه‌ی اول طولانی است
واکنش حین تزریق در این دارو شایع است و بیشتر در نخستین جلسه رخ می‌دهد: لرز، تب، گرگرفتگی، گاهی افت فشار یا احساس فشار در گلو.
به همین دلیل تزریق با سرعت بسیار کم شروع می‌شود و به‌تدریج زیاد می‌شود، و شما در طولش پایش می‌شوید. اگر چنین احساسی پیدا شد، همان لحظه بگویید — معمولاً کند کردن سرعت و دارو مشکل را حل می‌کند و درمان ادامه می‌یابد. جلسات بعدی معمولاً کوتاه‌تر و بی‌مشکل‌ترند.
ایمنی که ماه‌ها پایین می‌ماند
سلول‌های B پس از پایان درمان به‌تدریج برمی‌گردند، ولی این بازگشت می‌تواند ماه‌ها طول بکشد. در این دوره، عفونت‌ها شایع‌تر و گاهی طولانی‌ترند.
دو نتیجه‌ی عملی دارد. اول اینکه واکسن‌های زنده در این دوره منع مصرف دارند و زمان‌بندی سایر واکسن‌ها باید با تیم درمان هماهنگ شود. دوم اینکه به هر پزشکی که می‌بینید — از جمله در اورژانس — بگویید ریتوکسیماب گرفته‌اید؛ این اطلاع بر نحوه‌ی برخورد با یک تب ساده اثر می‌گذارد.