گره‌ای که ظرف چند هفته به‌سرعت بزرگ می‌شود، همراه با سفتی و چسبندگی — بررسی فوری
گرفتگی صدای پایدار بیش از دو هفته همراه با گره‌ی گردن
تنگی نفس یا صدای خشن هنگام دم با گره‌ی بزرگ‌شونده — اورژانس، راه هوایی در خطر است
قابل پیگیری سرپایی
این وضعیت معمولاً با مراجعه‌ی برنامه‌ریزی‌شده به پزشک قابل بررسی است.
سرطان تیروئید در میان سرطان‌ها جایگاه غیرمعمولی دارد: شایع‌ترین شکل آن آن‌قدر کُندرشد و درمان‌پذیر است که پرسش اصلی پزشکان امروز نه «چطور تهاجمی‌تر درمانش کنیم» بلکه «چه مواردی اصلاً نیاز به درمان ندارند» است.
نمودار: دکتر سرطان
گره‌ی تیروئید تقریباً همیشه خوش‌خیم است
گره در تیروئید بسیار شایع است و با بالا رفتن سن شایع‌تر می‌شود. بخش بزرگی از بزرگسالان اگر سونوگرافی گردن بدهند، دست‌کم یک گره خواهند داشت. اکثریت قاطع این گره‌ها خوش‌خیم‌اند. پس دیدن گره در سونوگرافی، به‌خودی‌خود خبر بدی نیست؛ چیزی است که باید ارزیابی شود، نه چیزی که باید ترساند.
ویژگی‌های ظاهری گره در سونوگرافی — اندازه، حاشیه، رسوب کلسیم — تعیین می‌کند که نمونه‌برداری لازم است یا پیگیری کافی است.
بیش‌تشخیص، مسئله‌ی واقعی این سرطان است
در چند دهه‌ی گذشته شمار تشخیص سرطان تیروئید در بسیاری از کشورها چند برابر شد، در حالی که شمار مرگ ناشی از آن تقریباً ثابت ماند. تفسیر این دو عدد کنار هم روشن است: بیماری‌های بیشتری پیدا شد، ولی این بیماری‌ها همان‌هایی بودند که اگر هرگز پیدا نمی‌شدند هم آسیبی نمی‌رساندند.
نتیجه‌ی عملی این است که در برخی سرطان‌های پاپیلاری بسیار کوچک، به‌جای جراحی فوری گزینه‌ی «پایش فعال» مطرح می‌شود: بیماری با سونوگرافی منظم دنبال می‌شود و تنها در صورت رشد درمان انجام می‌گیرد. این رویکرد در همه‌ی موارد مناسب نیست.
نوع بیماری از مرحله‌اش مهم‌تر است
در بیشتر سرطان‌ها مرحله تعیین‌کننده‌ی اصلی است. در تیروئید، نوع سلولی دست‌کم به همان اندازه اهمیت دارد. شکل پاپیلاری و فولیکولار رفتار آرامی دارند؛ شکل مدولاری متفاوت است و به ید رادیواکتیو پاسخ نمی‌دهد؛ و شکل آناپلاستیک بیماری کاملاً دیگری است که به اقدام فوری نیاز دارد. به همین دلیل، آمار کلی «سرطان تیروئید» بدون دانستن نوع، گمراه‌کننده است.
پس از برداشتن تیروئید چه می‌شود
اگر تیروئید کامل برداشته شود، بدن دیگر هورمون تیروئید نمی‌سازد و این هورمون باید روزانه به شکل قرص گرفته شود. این قرص درمان سرطان نیست؛ جای کار غده را می‌گیرد. مقدارش با آزمایش تنظیم می‌شود و گاهی عمداً کمی بیشتر از نیاز داده می‌شود تا احتمال بازگشت کم شود. کم یا زیاد بودنش نشانه‌های ملموسی دارد — تپش قلب و بی‌قراری در حالت زیاد، خستگی و کندی در حالت کم — و هر دو با تنظیم دوز حل می‌شوند.
نام‌های دیگر
Thyroid Cancer
کارسینوم تیروئید
کد ICD-10
C73
نوع بافت‌شناسی
پاپیلاری — بیشترین سهم، حدود هشتاد درصد، کُندرشد
فولیکولار — دومین شکل شایع
مدولاری — از سلول‌های C، گاهی ارثی
آناپلاستیک — بسیار کم‌شمار ولی بسیار مهاجم
نشانه‌ها
گره یا برجستگی بدون درد در جلوی گردن
بزرگ شدن گره‌های لنفاوی گردن
گرفتگی صدا که برطرف نمی‌شود
احساس فشار یا اشکال در بلع
اغلب هیچ نشانه‌ای ندارد و اتفاقی در سونوگرافی دیده می‌شود
عوامل خطر
پرتوگیری ناحیه‌ی سر و گردن، به‌ویژه در کودکی — مهم‌ترین عامل شناخته‌شده
سابقه‌ی خانوادگی سرطان تیروئید
کمبود ید در رژیم غذایی
جنس زن — چند برابر شایع‌تر از مردان
برخی بیماری‌های خودایمنی تیروئید
زمینه‌ی ارثی و ژنتیک
شکل مدولاری تنها نوعی است که سهم ارثی چشمگیری دارد: حدود یک‌چهارم موارد آن به جهش ژن RET و سندرم‌های MEN2 برمی‌گردد. در این خانواده‌ها آزمون ژنتیک برای بستگان درجه‌یک توصیه می‌شود، چون برداشتن پیشگیرانه‌ی تیروئید پیش از بروز بیماری ممکن است. شکل‌های پاپیلاری و فولیکولار در بیشتر موارد ارثی نیستند، هرچند سابقه‌ی خانوادگی خطر را اندکی بالا می‌برد.
غربالگری
غربالگری همگانی سرطان تیروئید در افراد بی‌نشانه توصیه نمی‌شود، و این توصیه پشتوانه‌ی روشنی دارد. سونوگرافی گردن گره‌های بسیار کوچکی را پیدا می‌کند که بخش بزرگی از آن‌ها هرگز رشد نمی‌کردند و آسیبی نمی‌رساندند. کشورهایی که غربالگری گسترده انجام دادند، شمار تشخیص‌ها چند برابر شد ولی شمار مرگ‌ها تغییری نکرد — یعنی بیماری‌هایی پیدا و درمان شد که نیازی به درمان نداشتند. استثنا کسانی هستند که سابقه‌ی پرتوگیری گردن یا سندرم ارثی دارند.
تیروگلوبولین — نه برای تشخیص، بلکه برای پیگیری پس از برداشتن تیروئید
کلسی‌تونین و CEA — در شکل مدولاری
جهش RET — در شکل مدولاری و برای بررسی خانواده
جهش BRAF — در شکل پاپیلاری
مرحله‌بندی
مرحله‌بندی سرطان تیروئید یک ویژگی دارد که در هیچ سرطان دیگری نیست: سن بیمار وارد فرمول می‌شود. در شکل پاپیلاری و فولیکولار، افراد زیر پنجاه‌وپنج سال حتی با انتشار به گره‌های لنفاوی در مرحله‌ی یک قرار می‌گیرند، چون رفتار بیماری در این سن به‌مراتب آرام‌تر است. همین نکته توضیح می‌دهد چرا شنیدن «به گره‌ها رسیده» در این سرطان معنایی کاملاً متفاوت با سرطان‌های دیگر دارد.
شکل پاپیلاری — که بیشترین سهم را دارد — یکی از خوش‌پیش‌آگهی‌ترین سرطان‌های شناخته‌شده است و بیشتر بیماران با درمان، عمر طبیعی دارند. شکل فولیکولار نیز پیش‌آگهی خوبی دارد. شکل مدولاری میانی است و به زودهنگام بودن تشخیص وابسته است. شکل آناپلاستیک استثنای تلخ این مجموعه است: بسیار کم‌شمار ولی بسیار مهاجم، و نیازمند اقدام فوری. به همین دلیل نباید جمله‌ی «سرطان تیروئید خوب است» را بدون دانستن نوع آن به کار برد.
پیشگیری
دریافت کافی ید از راه نمک یددار، از عوامل شناخته‌شده‌ی مؤثر است. پرهیز از تصویربرداری‌های پرتویی غیرضروری در ناحیه‌ی سر و گردن، به‌ویژه در کودکان، اهمیت دارد. در خانواده‌های دارای جهش RET، آزمون ژنتیک و برداشتن پیشگیرانه‌ی تیروئید مسیر شناخته‌شده‌ای است.
پیگیری پس از درمان
پیگیری در این سرطان طولانی است، چون بازگشت می‌تواند سال‌ها بعد رخ دهد. ستون‌های آن اندازه‌گیری تیروگلوبولین خون و سونوگرافی گردن است. کسانی که تیروئیدشان برداشته شده، تا پایان عمر به قرص هورمون تیروئید نیاز دارند؛ این قرص جایگزین کار غده است، نه شیمی‌درمانی، و مقدارش باید دوره‌ای تنظیم شود.
