این آزمایش با وارد کردن کاتتر یا زیر بیهوشی انجام می‌شود و نیاز به آمادگی و مراقبت پس از آن دارد.
کولونوسکوپی در میان آزمون‌های تشخیصی جایگاه کم‌نظیری دارد: بیشتر آزمون‌ها بیماری را زودتر پیدا می‌کنند، ولی این یکی می‌تواند جلوی شکل گرفتنش را بگیرد. پولیپ پیش‌سرطانی در همان جلسه برداشته می‌شود و زنجیره پیش از رسیدن به سرطان قطع می‌شود.
نمودار: دکتر سرطان
آماده‌سازی سخت‌ترین بخش است — و مهم‌ترین
تقریباً همه‌ی کسانی که کولونوسکوپی کرده‌اند می‌گویند خودِ آزمون آسان بود و آماده‌سازی سخت. محلول پاک‌کننده حجیم و بدمزه است و شب پیش را خراب می‌کند. اما این مرحله را نمی‌شود دور زد: اگر روده کاملاً تمیز نباشد، پزشک بخش‌هایی را نمی‌بیند و آزمون یا ناقص می‌ماند یا باید زودتر تکرار شود. نکته‌ی عملی: محلول را سرد کنید و با نی بنوشید؛ برای بیشتر آدم‌ها قابل تحمل‌ترش می‌کند.
آرام‌بخش یعنی چیزی حس نمی‌کنید
در بیشتر مراکز آرام‌بخش وریدی داده می‌شود و بیمار یا خواب است یا هوشیار ولی بی‌درد، و اغلب چیزی از آزمون به یاد نمی‌آورد. ترس از درد رایج‌ترین دلیل عقب انداختن این آزمون است و امروز پایه‌ی محکمی ندارد.
فاصله‌ی تکرار به یافته‌ها بستگی دارد
اگر کولونوسکوپی کاملاً طبیعی باشد، تکرارش معمولاً سال‌ها بعد لازم است. اگر پولیپ برداشته شده باشد، فاصله کوتاه‌تر می‌شود و به تعداد، اندازه و نوع پولیپ بستگی دارد. این فاصله را پزشک بر پایه‌ی جواب پاتولوژی تعیین می‌کند — پس پیگیری جواب و پرسیدن «کی دوباره؟» بخشی از همین آزمون است، نه کار اضافه.
نام‌های دیگر
Colonoscopy
کولونسکوپی
چه چیزی را نشان می‌دهد
دوربینی نازک و انعطاف‌پذیر تمام طول روده‌ی بزرگ را از داخل نشان می‌دهد: پولیپ، زخم، التهاب، خونریزی و توده. تفاوت مهمش با بقیه‌ی آزمون‌ها این است که فقط نگاه نمی‌کند — پولیپ را در همان جلسه برمی‌دارد و از هر ناحیه‌ی مشکوک نمونه می‌گیرد.
پس از آماده‌سازی کامل روده، آرام‌بخش وریدی داده می‌شود و دوربین از مقعد وارد و تا ابتدای روده‌ی بزرگ پیش می‌رود. پزشک هنگام بازگشت دوربین با دقت دیواره را بررسی می‌کند. پولیپ‌ها با حلقه‌ی سیمی یا فورسپس برداشته و برای پاتولوژی فرستاده می‌شوند.
آمادگی پیش از انجام
چند روز پیش: رژیم کم‌فیبر، بدون دانه، مغز و پوست میوه
روز قبل: مایعات شفاف و مصرف کامل محلول پاک‌کننده طبق دستور
داروهای رقیق‌کننده‌ی خون، انسولین و قرص آهن را از قبل با پزشک هماهنگ کنید
همراه داشته باشید — پس از آرام‌بخش اجازه‌ی رانندگی ندارید
مدت انجام
معمولاً ۲۰ تا ۴۵ دقیقه؛ با آماده‌سازی و ریکاوری، نیم‌روز وقت بگذارید.
خطرات و عوارض
نفخ و دل‌پیچه‌ی گذرا پس از آزمون
خونریزی، به‌ویژه پس از برداشتن پولیپ بزرگ
سوراخ‌شدگی روده — بسیار کم‌شمار ولی جدی
عوارض آرام‌بخش، به‌ویژه در بیماران قلبی و تنفسی
نتیجه چه زمانی آماده می‌شود
پزشک یافته‌های چشمی را همان روز می‌گوید. جواب پاتولوژی پولیپ‌ها معمولاً ۳ تا ۷ روز کاری.
دقت و محدودیت‌ها
دقیق‌ترین روش بررسی روده‌ی بزرگ است، ولی دقتش مستقیماً به تمیزی روده بستگی دارد: روده‌ی ناکافی‌آماده یعنی پولیپ پشت باقی‌مانده‌ی مدفوع پنهان می‌ماند و آزمون باید زودتر تکرار شود. به همین دلیل آماده‌سازی را نباید نصفه رها کرد، حتی اگر سخت باشد. پولیپ‌های خیلی کوچک یا پشت چین‌های روده هم ممکن است دیده نشوند.
