این دسته به عضله‌ی قلب آسیب مستقیم نمی‌زند، ولی از راه دیگری بر سلامت قلب اثر می‌گذارد و چون سال‌ها ادامه دارد، این اثر جمع می‌شود. محرومیت از آندروژن در سرطان پروستات با افزایش وزن، مقاومت به انسولین، بالا رفتن چربی خون و افزایش خطر بیماری قلبی همراه است. در سرطان پستان، تاموکسیفن خطر لخته‌ی وریدی را بالا می‌برد و مهارکننده‌های آروماتاز با تغییرات نامطلوب چربی خون همراهند. نکته این است که بیمار در این دوره‌ی طولانی اغلب از تیم انکولوژی فاصله گرفته و کسی این عوامل خطر را پایش نمی‌کند.
پیش از شروع: سنجش فشار خون، قند و چربی خون به‌عنوان وضعیت پایه
حین درمان: تکرار سالانه‌ی فشار خون، قند و چربی خون در تمام طول دوره
حین درمان: فعالیت بدنی منظم و کنترل وزن — بخشی از درمان است نه توصیه‌ی عمومی
حین درمان: ورم و درد یک‌طرفه‌ی ساق پا یا تنگی نفس ناگهانی را فوری گزارش کنید (احتمال لخته، به‌ویژه با تاموکسیفن)
پس از پایان: اگر عوامل خطر قلبی در این دوره بالا رفته‌اند، پیگیری‌شان ادامه دارد
اگر این درمان برای شما مطرح است، ارزیابی قلبی را جدی بگیرید و در صورت امکان زیر نظر پزشک کاردیوآنکولوژی — متخصص قلبی که کارش مراقبت از بیماران سرطانی است — پیش بروید: پیش از شروع برای گرفتن وضعیت پایه، حین درمان برای پایش، و پس از پایان درمان چون بخشی از عوارض قلبی سال‌ها بعد ظاهر می‌شوند. اگر در شهرتان این زیرتخصص نیست، دست‌کم یک متخصص قلب را در جریان کل برنامه‌ی درمانی‌تان بگذارید.کاردیوآنکولوژی چیست، و چه پرسش‌هایی را باید از پزشکتان بپرسید؟ — در وب‌سایت دکتر قلب
هورمون‌درمانی در سرطان با هورمون‌درمانی یائسگی یا هورمون‌درمانی جایگزین هیچ نسبتی ندارد و کار برعکسی می‌کند: آنجا هورمون داده می‌شود، اینجا هورمون قطع یا مسدود می‌شود. این اشتباه رایج است و ارزش روشن کردن دارد.
نمودار: دکتر سرطان
فقط اگر تومور به هورمون وابسته باشد
بخشی از سرطان‌های پستان برای رشد به استروژن نیاز دارند و سلول‌هایشان گیرنده‌ی استروژن دارند. در همین گروه است که هورمون‌درمانی کار می‌کند. در سرطان پستانِ گیرنده‌منفی این درمان اثری ندارد و تجویز نمی‌شود. در سرطان پروستات، تقریباً همه‌ی تومورها در ابتدا به تستوسترون وابسته‌اند و همین هورمون‌درمانی را به یکی از ستون‌های درمان تبدیل می‌کند.
طولانی بودنش سخت‌ترین بخشش است
پنج تا ده سال قرص خوردن، آن هم وقتی بیمار حالش خوب است و نشانه‌ای ندارد، از خودِ درمان اولیه دشوارتر است. عوارضی مانند گرگرفتگی و درد مفاصل هم روی کیفیت زندگی روزانه اثر می‌گذارند. نتیجه‌اش این است که بخش قابل توجهی از بیماران درمان را نیمه‌کاره رها می‌کنند — اغلب بی آنکه به پزشک بگویند.
این تصمیم هزینه دارد: هورمون‌درمانی خطر بازگشت سرطان را به‌طور معناداری کم می‌کند و قطع زودهنگامش آن سود را از بین می‌برد. اگر عوارض قابل تحمل نیست، راهش گفتن به پزشک است — تغییر دارو در همین دسته، تنظیم دوز، یا درمان خودِ عارضه همه گزینه‌اند.
مراقبت از استخوان بخشی از درمان است
قطع استروژن یا تستوسترون تراکم استخوان را کم می‌کند. پس سنجش تراکم استخوان، ویتامین D و کلسیم، فعالیت بدنی وزن‌بردار، و در صورت لزوم داروهای محافظ استخوان بخشی از برنامه‌اند — نه توصیه‌ی عمومی سلامت. شکستگی در بیماری که سال‌ها هورمون‌درمانی گرفته، عارضه‌ی درمان است و پیشگیری‌شدنی.
چه چیزی را باید فوری گزارش کرد
خونریزی غیرطبیعی رحمی در کسی که تاموکسیفن مصرف می‌کند، و ورم و درد یک‌طرفه‌ی ساق پا یا تنگی نفس ناگهانی (احتمال لخته) نیاز به بررسی فوری دارند. بقیه‌ی عوارض اغلب آزاردهنده‌اند ولی فوری نیستند — با این حال گفتنشان لازم است، چون بیشترشان راه‌حل دارند.
هدف درمان
قطع دسترسی تومور به هورمونی که برای رشد به آن وابسته است. در سرطان پستان با گیرنده‌ی هورمونی مثبت، هدف استروژن است؛ در سرطان پروستات، تستوسترون. این کار یا با کم کردن ساخت هورمون انجام می‌شود یا با مسدود کردن گیرنده‌اش روی سلول.
پس از جراحی یا پرتودرمانی، برای کاهش احتمال بازگشت
همراه پرتودرمانی در برخی موارد سرطان پروستات
چطور انجام می‌شود
بسته به نوع سرطان و دارو: قرص روزانه (مانند تاموکسیفن یا مهارکننده‌های آروماتاز در سرطان پستان)، یا تزریق دوره‌ای (مانند آنالوگ‌های GnRH در سرطان پروستات). در مواردی جراحی برداشتن تخمدان یا بیضه هم شکلی از قطع هورمون است. پیش از شروع در سرطان پستان، وضعیت گیرنده‌ها باید مثبت باشد؛ در سرطان منفی این درمان بی‌اثر است.
تعداد جلسات یا دوره‌ها
قرص روزانه به‌شکل مداوم، یا تزریق هر یک تا شش ماه.
مدت هر جلسه
درمان طولانی‌مدت است؛ در سرطان پستان معمولاً پنج تا ده سال.
مدت بستری
لازم نیست.
دوره‌ی نقاهت
بخشی از عوارض پس از پایان دوره برمی‌گردد. کاهش تراکم استخوان ممکن است نیاز به پیگیری بلندمدت داشته باشد.
عوارض انتظارشده
گرگرفتگی و تعریق شبانه
خستگی
درد مفاصل و عضلات — با مهارکننده‌های آروماتاز شایع است
کاهش میل جنسی و خشکی مخاط
تغییرات خلقی
افزایش وزن
در مردان: کاهش توده‌ی عضلانی و گرگرفتگی
ریسک‌ها و عوارض دیررس
کاهش تراکم استخوان و پوکی استخوان — نیازمند پایش و مکمل
افزایش خطر لخته با تاموکسیفن
اثر تاموکسیفن بر پوشش داخلی رحم — خونریزی غیرطبیعی را گزارش کنید
در مردان: افزایش خطر بیماری قلبی، دیابت و تغییرات متابولیک
