داروهای ضد HER2 مانند تراستوزوماب می‌توانند عملکرد پمپاژ بطن چپ را کم کنند. تفاوت مهمشان با آنتراسایکلین این است که آسیبشان وابسته به دوز تجمعی نیست و در بیشتر موارد با قطع دارو برگشت‌پذیر است — به شرط آنکه به‌موقع دیده شود. خطر وقتی بیشتر می‌شود که این داروها همراه یا پس از آنتراسایکلین داده شوند. دسته‌های دیگر هم اثر قلبی دارند: برخی مهارکننده‌های تیروزین‌کیناز فشار خون را بالا می‌برند یا فاصله‌ی QT را طولانی می‌کنند، و داروهای ضد رگ‌زایی خطر فشار خون و لخته را افزایش می‌دهند.
پیش از شروع: اکوکاردیوگرافی پایه — برای داروهای ضد HER2 الزامی است
حین درمان: تکرار اکو معمولاً هر سه ماه در طول دوره‌ی درمان
حین درمان: اندازه‌گیری منظم فشار خون در خانه، اگر داروی ضد رگ‌زایی یا مهارکننده‌ی تیروزین‌کیناز می‌گیرید
حین درمان: نوار قلب دوره‌ای اگر داروی شما فاصله‌ی QT را طولانی می‌کند
پس از پایان: ارزیابی قلبی پیگیری، به‌ویژه اگر آنتراسایکلین هم گرفته‌اید
اگر این درمان برای شما مطرح است، ارزیابی قلبی را جدی بگیرید و در صورت امکان زیر نظر پزشک کاردیوآنکولوژی — متخصص قلبی که کارش مراقبت از بیماران سرطانی است — پیش بروید: پیش از شروع برای گرفتن وضعیت پایه، حین درمان برای پایش، و پس از پایان درمان چون بخشی از عوارض قلبی سال‌ها بعد ظاهر می‌شوند. اگر در شهرتان این زیرتخصص نیست، دست‌کم یک متخصص قلب را در جریان کل برنامه‌ی درمانی‌تان بگذارید.کاردیوآنکولوژی چیست، و چه پرسش‌هایی را باید از پزشکتان بپرسید؟ — در وب‌سایت دکتر قلب
درمان هدفمند بیشترین تغییر را در سرطان‌شناسی دو دهه‌ی گذشته ساخته است. اما یک پیش‌شرط دارد که بی آن هیچ ارزشی ندارد: باید بدانیم هدف وجود دارد.
نمودار: دکتر سرطان
بی آزمایش مولکولی، بی‌معناست
این داروها فقط در حضور همان نقص مولکولیِ مشخص کار می‌کنند. داروی ضد HER2 در سرطان HER2-منفی بی‌اثر است، و مهارکننده‌ی EGFR در توموری که جهش EGFR ندارد. پس تجویزشان بر پایه‌ی حدس یا «امتحان کنیم ببینیم» درست نیست — آزمایش مولکولی روی نمونه‌ی بافت، مقدم بر انتخاب دارو است.
این نکته کاربرد عملی روشنی دارد: اگر بیماری پیشرفته دارید و آزمایش مولکولی انجام نشده، پرسیدنش بجاست. نتیجه چند روز تا دو هفته وقت می‌برد، و در بسیاری از موارد ارزش این انتظار را دارد.
«هدفمند» یعنی کم‌عارضه‌تر، نه بی‌عارضه
نام این دسته این تصور را می‌سازد که عارضه‌ای ندارند. درست نیست؛ الگوی عوارضشان متفاوت است. ریزش مو و تهوع شدید کمتر دیده می‌شود، ولی جوش پوستی، اسهال، فشار خون بالا و در برخی داروها اثر بر قلب شایع است. داروهای ضد HER2 مانند تراستوزوماب پایش دوره‌ای عملکرد قلب می‌خواهند و این پایش را نباید جا انداخت.
مقاومت دارویی، شکست درمان نیست
پس از ماه‌ها یا سال‌ها پاسخ خوب، ممکن است تومور راهی برای دور زدن دارو پیدا کند. این پدیده انتظارشده است و به معنای پایان گزینه‌ها نیست: در بسیاری از موارد نسل بعدی همان دسته دارو، یا داروی دیگری با هدف تازه، وجود دارد. برای همین در زمان پیشرفت بیماری اغلب آزمایش مولکولی دوباره انجام می‌شود — تومور تغییر کرده و نقشه‌ی تازه لازم است.
قرص خوراکی هم درمان سرطان است
بخش بزرگی از این داروها قرص روزانه‌اند و همین باعث می‌شود بیمار جدی‌شان نگیرد. جا انداختن دوز، قطع خودسرانه در روزهای بدحالی، یا مصرف نامنظم، اثربخشی را واقعاً کم می‌کند و می‌تواند مقاومت را تسریع کند. اگر عارضه‌ای مصرف را سخت کرده، راه‌حلش تنظیم دوز با پزشک است نه قطع سرخود.
هدف درمان
مهار یک مسیر مولکولی مشخص که سلول سرطانی برای رشد به آن وابسته است. برخلاف شیمی‌درمانی که همه‌ی سلول‌های در حال تقسیم را هدف می‌گیرد، این داروها سراغ نقصی می‌روند که در سلول سرطانی هست و در سلول سالم نیست — و همین باعث می‌شود الگوی عوارضشان متفاوت باشد، نه اینکه بی‌عارضه باشند.
پیش از هر چیز آزمایش مولکولی روی نمونه‌ی بافت انجام می‌شود؛ در بعضی موارد نمونه‌ی خون («بیوپسی مایع») هم کافی است. اگر هدف پیدا شود، داروی اختصاصی‌اش تجویز می‌شود — بسیاری از این داروها قرص خوراکی روزانه‌اند و برخی تزریقی. پاسخ با تصویربرداری دوره‌ای سنجیده می‌شود.
تعداد جلسات یا دوره‌ها
بسته به دارو: قرص روزانه به‌شکل مداوم، یا تزریق هر یک تا سه هفته.
مدت هر جلسه
تا زمانی که دارو مؤثر باشد و عوارضش قابل تحمل بماند — می‌تواند ماه‌ها تا سال‌ها ادامه یابد.
مدت بستری
لازم نیست. داروهای خوراکی در خانه مصرف می‌شوند.
دوره‌ی نقاهت
دوره‌ی نقاهت به معنای متعارف ندارد، چون درمان مداوم است. عوارض معمولاً با تنظیم دوز مدیریت می‌شوند.
عوارض انتظارشده
جوش و خشکی پوست — با داروهای ضد EGFR شایع است
اسهال
خستگی
فشار خون بالا با برخی داروها
تغییرات ناخن و مو
زخم دهان
ریسک‌ها و عوارض دیررس
اثر بر عملکرد قلب با برخی داروها — مانند تراستوزوماب که پایش اکوکاردیوگرافی لازم دارد
