خون در ادرار، حتی یک‌بار و حتی اگر خودبه‌خود قطع شود — بررسی لازم است، منتظر تکرارش نمانید
ناتوانی کامل از ادرار کردن با درد و پُری مثانه — اورژانس، همان ساعت
تب و لرز با درد پهلو — احتمال عفونت کلیه
تب بالای ۳۸ درجه در هفته‌ی پس از شیمی‌درمانی — همان شب به اورژانس
نیازمند مراجعه‌ی سریع
با مشاهده‌ی این علائم در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید.
سرطان مثانه نشانه‌ی آغازین نسبتاً روشنی دارد — خون در ادرار — و همین باید آن را زودتشخیص کند. در عمل اغلب نمی‌کند، به یک دلیل ساده: آن خونریزی معمولاً بدون درد است و خودبه‌خود قطع می‌شود.
نمودار: دکتر سرطان
خونریزی بی‌درد، فریبنده‌ترین نشانه است
وقتی چیزی درد دارد، آدم دنبالش می‌رود. خون در ادرار که نه می‌سوزاند نه درد می‌کند و بعد از یکی دو روز خودش تمام می‌شود، آسان به «چیزی خورده‌ام» یا «کم آب خورده‌ام» نسبت داده می‌شود. اما تومور مثانه دقیقاً همین الگو را می‌سازد: خونریزی متناوب و بی‌درد.
قاعده‌ای که ارزش نوشتن دارد: خون در ادرار در بزرگسال، حتی یک‌بار، بررسی می‌خواهد. بیشتر وقت‌ها علتش خوش‌خیم است — عفونت، سنگ، بزرگی پروستات — ولی این را باید آزمون بگوید، نه حدس.
مهم‌ترین خط در گزارش پاتولوژی
در این سرطان یک مرز همه‌چیز را تعیین می‌کند: تومور به لایه‌ی عضلانی دیواره‌ی مثانه رسیده یا نه. تومور غیرعضله‌مهاجم اغلب از راه مجرای ادرار و بی برداشتن مثانه درمان می‌شود. تومور عضله‌مهاجم درمان کاملاً متفاوتی می‌خواهد. اگر گزارشتان را می‌خوانید، دنبال همین جمله بگردید.
سیگار، نیمی از ماجرا
مواد سرطان‌زای دود سیگار پس از جذب، از راه کلیه دفع می‌شوند و در مثانه جمع می‌مانند تا دفع شوند. همین تماس طولانی است که مثانه را آسیب‌پذیر می‌کند. حدود نیمی از موارد سرطان مثانه به سیگار نسبت داده می‌شود، و ترکش در هر سنی خطر را کم می‌کند — هرچند کاهشش تدریجی است و سال‌ها طول می‌کشد.
پیگیری را جدی بگیرید
شکل سطحی این سرطان خوش‌خیم‌تر رفتار می‌کند ولی گرایش بالایی به بازگشت دارد — گاهی سال‌ها بعد. برای همین سیستوسکوپی دوره‌ای بخشی از درمان است، نه ضمیمه‌ی آن. بیمارانی که پس از یکی دو سال بی‌مشکل، جلسات را رها می‌کنند، شایع‌ترین گروهی هستند که بازگشت دیرهنگام در آن‌ها پیدا می‌شود.
بیشتر موارد ارثی نیستند و عامل غالب، تماس محیطی است. با این حال سندرم لینچ خطر سرطان مجاری ادراری فوقانی را بالا می‌برد. اگر در خانواده الگوی سرطان روده، رحم و مجاری ادراری هست، مشاوره‌ی ژنتیک مطرح می‌شود.
غربالگری
برنامه‌ی غربالگری همگانی برای سرطان مثانه وجود ندارد و توصیه نمی‌شود، چون در جمعیت عمومی شیوعش در حدی نیست که سود ثابت‌شده داشته باشد. آنچه جای غربالگری را می‌گیرد، جدی گرفتن نشانه است: خون در ادرار در بزرگسال باید بررسی شود، حتی یک‌بار و حتی بدون درد. در افرادی با تماس شغلی طولانی‌مدت، پایش دوره‌ای گاهی مطرح می‌شود.
وضعیت نفوذ به عضله — تعیین‌کننده‌ترین یافته‌ی پاتولوژی
مرحله‌بندی
مهم‌ترین مرز در این سرطان، نفوذ به لایه‌ی عضلانی است. مرحله‌ی ۰ و ۱ «غیرعضله‌مهاجم» نام دارند و درمانشان اغلب موضعی و از راه مجرای ادرار است. از مرحله‌ی ۲ که تومور به عضله می‌رسد، بیماری «عضله‌مهاجم» می‌شود و درمان کاملاً عوض می‌شود. مرحله‌ی ۳ عبور از عضله به بافت اطراف است و مرحله‌ی ۴ درگیری گره‌های دوردست یا اندام دور. پس پرسش کلیدی در گزارش پاتولوژی شما این است: به عضله رسیده یا نه.
شکل غیرعضله‌مهاجم پیش‌آگهی خوبی دارد ولی گرایش زیادی به بازگشت دارد و همین پیگیری طولانی را لازم می‌کند. شکل عضله‌مهاجم جدی‌تر است و درمان تهاجمی‌تری می‌خواهد. درجه‌ی سلولی و پاسخ به درمان اولیه هم اثر دارند.
پیشگیری
ترک سیگار مؤثرترین اقدام است و خطر را در طول سال‌ها کم می‌کند. رعایت حفاظت شغلی در تماس با رنگ و حلال، و نوشیدن آب کافی. درمان به‌موقع عفونت‌ها و سنگ‌های مکرر هم کمک می‌کند.
پیگیری پس از درمان
پیگیری در این سرطان طولانی‌تر و منظم‌تر از بیشتر سرطان‌هاست، چون شکل سطحی‌اش گرایش بالایی به بازگشت دارد. سیستوسکوپی دوره‌ای در سال‌های اول با فاصله‌ی کوتاه انجام می‌شود و با گذر زمان فاصله بیشتر می‌شود. جا انداختن این جلسات رایج‌ترین اشتباه بیماران این گروه است.
